به گزارش پرتونیوز؛ در سال‌های اخیر، تحولات فناوری و پیشرفت‌های اینترنتی باعث ایجاد مدل‌های جدید اقتصادی شده‌اند که به‌طور قابل‌توجهی بر بازار کار تأثیر گذاشته‌اند. یکی از این تحولات، ظهور اقتصاد پلتفرمی است که به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه به عنوان یک راه‌حل نوآورانه برای ایجاد اشتغال و بهبود دسترسی به خدمات مختلف مطرح شده است. در این زمینه، تاکسی‌های اینترنتی و اپلیکیشن‌های خدماتی مانند تحویل غذا، تعمیرات خانگی و نظافت، در سطح جهانی و به‌ویژه در ایران، تأثیرات عمیقی بر بازار کار گذاشته‌اند. اقتصاد پلتفرمی به شبکه‌ای از افراد و شرکت‌ها اطلاق می‌شود که از طریق یک پلتفرم دیجیتال به تبادل کالا، خدمات یا اطلاعات می‌پردازند. این پلتفرم‌ها از فناوری‌های نوین اینترنتی استفاده کرده و کاربران را از سراسر جهان به هم متصل می‌کنند. از مهم‌ترین ویژگی‌های این مدل اقتصادی می‌توان به کاهش هزینه‌های واسطه‌گری، دسترسی آسان به خدمات و محصولات، و ایجاد فرصت‌های شغلی بدون نیاز به حضور فیزیکی در محل کار اشاره کرد.

اشتغال‌زایی در این اقتصاد بیشتر از طریق شغل‌های آزاد یا gig economy انجام می‌شود که در آن افراد به‌طور موقت و پروژه‌ای فعالیت می‌کنند. در این مدل، به جای استخدام دائمی، افراد به‌طور مستقل و بر اساس نیاز بازار به کار پرداخته و از طریق پلتفرم‌ها با مشتریان ارتباط برقرار می‌کنند. یکی از مهم‌ترین نمونه‌های اقتصاد پلتفرمی، تاکسی‌های اینترنتی مانند اسنپ، تپسی و کارپینو هستند که به میلیون‌ها نفر این امکان را داده‌اند تا به عنوان راننده در این پلتفرم‌ها مشغول به کار شوند. این پلتفرم‌ها با فراهم کردن فرصت‌های شغلی در سطح وسیع، باعث شده‌اند تا افراد در مناطق مختلف، حتی دورافتاده‌تر از مراکز شهری، به‌راحتی و با شرایط مناسب به شغل دست یابند. درحقیقت افرادی که شغل ثابت ندارند یا نیازمند درآمد جانبی هستند، می‌توانند با رانندگی در تاکسی‌های اینترنتی به راحتی کسب درآمد کنند. این کار به ویژه برای افرادی که دارای خودرو هستند و به دنبال شغل با ساعت‌های انعطاف‌پذیر می‌گردند، گزینه‌ای بسیار مناسب است. از سوی دیگر، حتی کسانی که هیچ تجربه‌ای در رانندگی ندارند، می‌توانند با گذراندن دوره‌های آموزشی کوتاه، وارد این حوزه شوند. گفتنی‌ست که تاکسی‌های اینترنتی علاوه بر اینکه فرصت‌های شغلی جدید ایجاد کرده‌اند، درآمد رانندگان را نیز نسبت به مشاغل سنتی افزایش داده‌اند. این امر به بهبود وضعیت معیشتی بسیاری از افراد کمک کرده و در برخی مناطق محروم، نقش مهمی در کاهش فقر ایفا کرده است.

*رونق خدمات آنلاین
بخش دیگری از اقتصاد پلتفرمی مربوط به اپلیکیشن‌های خدماتی مانند زودفود، اسنپ فود، دیجی‌کالا و الوپیک است که در زمینه‌های مختلفی چون تحویل غذا، خرید و فروش آنلاین، حمل‌ونقل کالا و خدمات منزل فعالیت می‌کنند. این اپلیکیشن‌ها برای افراد نیازمند شغل در این حوزه‌ها، مانند پیک‌ها، مؤسسات خدماتی و تعمیرکاران، فرصت‌های شغلی بسیاری را ایجاد کرده‌اند. در حقیقت می‌توان عنوان داشت که این اپلیکیشن‌ها برای کارگران مستقل که به دنبال شغل‌های پاره‌وقت هستند، بسیار مناسب هستند. افراد می‌توانند با ثبت‌نام در این پلتفرم‌ها به‌طور مستقل و با ساعات کاری منعطف خدمات خود را ارائه دهند. این فرصت‌ها به‌ویژه در جوامعی که نرخ بیکاری بالا است، می‌تواند نقشی مؤثر در کاهش مشکلات اشتغال ایفا کند. پلتفرم‌های خدماتی از طریق فناوری اطلاعات و اینترنت، امکان دسترسی سریع‌تر به خدمات باکیفیت را برای مردم فراهم کرده‌اند. این امر باعث افزایش رضایت‌مندی مشتریان و رشد قابل توجه این نوع از مشاغل شده است. به علاوه، با ارائه خدمات آنلاین و دورکاری در برخی زمینه‌ها، بسیاری از افراد از مناطق مختلف به این پلتفرم‌ها متصل شده‌اند و توانسته‌اند از این طریق درآمد کسب کنند.

*چالش‌های پیش‌روی مشاغل در اقتصاد پلتفرمی

عدم امنیت شغلی: یکی از چالش‌های مهم در اقتصاد پلتفرمی، عدم امنیت شغلی برای افراد است. بسیاری از کارگران در پلتفرم‌های تاکسی اینترنتی و خدماتی به‌صورت قراردادی و بدون مزایای شغلی ثابت کار می‌کنند. این شرایط می‌تواند موجب ایجاد عدم ثبات مالی برای بسیاری از افراد شود.

رقابت شدید و کاهش دستمزدها: رقابت فزاینده در پلتفرم‌ها به ویژه در تاکسی‌های اینترنتی می‌تواند موجب کاهش دستمزدها و شرایط کاری نامناسب برای کارکنان شود. در برخی موارد، افزایش تعداد رانندگان و کاهش تقاضا ممکن است درآمد افراد را کاهش دهد و وضعیت معیشتی آنها را تحت تأثیر قرار دهد.

مسائل قانونی و حقوقی: نبود قوانین مناسب و جامع برای حمایت از کارگران در پلتفرم‌ها یکی دیگر از چالش‌ها است. در بسیاری از کشورها، کارگران پلتفرمی از حقوق اجتماعی مانند بیمه، مرخصی و سایر حقوق کارگری محروم هستند که این مسأله می‌تواند موجب ایجاد نارضایتی در این بخش از بازار کار شود.

*راهکارها و پیشنهادات برای بهبود وضعیت اشتغال‌زایی در اقتصاد پلتفرمی

تدوین قوانین حمایتی: برای بهبود شرایط شغلی کارگران در اقتصاد پلتفرمی، لازم است که دولت‌ها قوانینی برای حمایت از این کارگران وضع کنند. این قوانین می‌توانند شامل بیمه‌های اجتماعی، حقوق کارگری و ایجاد شرایط کاری منصفانه برای افراد باشند.

آموزش و توسعه مهارت‌ها: پلتفرم‌های مختلف باید فرصت‌هایی برای آموزش و ارتقای مهارت‌های کارکنان خود فراهم کنند. این امر نه تنها به بهبود کیفیت خدمات کمک می‌کند، بلکه باعث ارتقاء سطح درآمد و توانمندی کارکنان خواهد شد.

ایجاد برنامه‌های رفاهی: پلتفرم‌ها می‌توانند با همکاری نهادهای دولتی و خصوصی، برنامه‌هایی برای رفاه کارگران خود ایجاد کنند. این برنامه‌ها می‌تواند شامل تأمین بهداشت، آموزش رایگان، و تسهیلات مالی برای کارکنان باشد که موجب بهبود کیفیت زندگی آنها شود.

*سخن پایانی

اقتصاد پلتفرمی و گسترش فعالیت‌های مبتنی بر اپلیکیشن‌های خدماتی و تاکسی‌های اینترنتی به‌طور چشمگیری در اشتغال‌زایی نقش ایفا کرده‌اند و به ویژه در شرایط رکود اقتصادی، فرصت‌های شغلی جدید و انعطاف‌پذیری در بازار کار ایجاد کرده‌اند. با این حال، چالش‌هایی مانند عدم امنیت شغلی، رقابت شدید و نبود قوانین حمایتی باید مورد توجه قرار گیرد. با اتخاذ سیاست‌ها و راهکارهای مناسب، می‌توان به پایداری و رشد این بخش از اقتصاد کمک کرده و شرایط بهتری را برای کارگران و کارکنان این حوزه فراهم کرد.