به گزارش خبرنگار پایگاه خبری، افزایش تعداد سالمندان در سطح جهانی و پیچیدگی نیازهای بهداشتی آنها، موضوع مراقبت و مدیریت سلامت را به یکی از مهم‌ترین چالش‌های نظام‌های بهداشتی تبدیل کرده است. زندگی در سنین بالا با چالش‌هایی همراه است که اگر به درستی مدیریت نشود، می‌تواند کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار دهد. بسیاری از سالمندان با بیماری‌های مزمن مواجه هستند، برخی نیاز به مراقبت دائمی دارند و گروهی نیز با محدودیت‌های حرکتی و شناختی زندگی می‌کنند. از این رو، یافتن راهکارهایی برای بهینه‌سازی این روند ضروری است.

در سال‌های اخیر، فناوری‌های نوین نقش مهمی در مراقبت از سالمندان ایفا کرده‌اند. ابزارهایی مانند حسگرهای پوشیدنی، اپلیکیشن‌های سلامت و سامانه‌های مراقبت از راه دور، فرآیند مراقبت را دقیق‌تر و فردمحورتر کرده‌اند. در این میان، هوش مصنوعی به عنوان یکی از فناوری‌های برجسته، می‌تواند با تحلیل داده‌ها و پیش‌بینی وضعیت سلامت، از بروز بسیاری از مشکلات جلوگیری کند و روند مراقبت را بهبود بخشد. ضرورت توجه به این فناوری زمانی بیشتر نمایان می‌شود که به گستردگی مشکلات سالمندان نگاهی بیندازیم. احتمال بروز بیماری‌های مزمن، کاهش توان جسمی، محدودیت در ارتباطات اجتماعی و دشواری در دسترسی به خدمات بهداشتی از جمله چالش‌های رایج هستند.

برخی از سالمندان استقلال خود را از دست می‌دهند و نیاز به مراقبت روزانه پیدا می‌کنند. برخی دیگر با مشکلات ذهنی مانند فراموشی یا کاهش تمرکز مواجه‌اند. تغییرات روانی مانند احساس تنهایی یا افسردگی نیز در این سنین بیشتر مشاهده می‌شود. تمامی این موارد نیازمند برنامه‌ریزی دقیق، نظارت مستمر و ابزارهایی هستند که فشار مراقبتی را کاهش دهند و به سالمندان کمک کنند تا زندگی باکیفیت‌تری داشته باشند. فناوری هوش مصنوعی می‌تواند در مدیریت این مسائل نقش مهمی ایفا کند و در تشخیص زودهنگام بیماری‌ها، پیشگیری از تشدید مشکلات و ارائه توصیه‌های بهداشتی متناسب با شرایط هر فرد کمک کند.

وحید شرفی از گروه مدیریت دانشگاه حضرت معصومه (س) به همراه دانشگاه ایلام تحقیقی را در این زمینه انجام داده است. این پژوهشگران با بررسی مطالعات متعدد، سعی کرده‌اند تصویری روشن از کاربردهای هوش مصنوعی در مدیریت سلامت سالمندان ارائه دهند. موضوع پژوهش آنها بر بررسی ظرفیت‌های این فناوری متمرکز است و به این می‌پردازد که چگونه می‌توان از ابزارهای هوش مصنوعی در برنامه‌ریزی سلامت، مراقبت از بیماران مزمن و افزایش کیفیت زندگی سالمندان بهره‌برداری کرد.

پژوهشگران با بررسی اسناد و مطالعات پیشین، اطلاعات را جمع‌آوری کرده و با استفاده از نرم‌افزار تخصصی، آنها را کدگذاری کرده‌اند. هدف این بوده است که مجموعه‌ای جامع از ابعاد و مؤلفه‌های مربوط به کاربردهای هوش مصنوعی در این حوزه شناسایی شود. این رویکرد امکان یکپارچه‌سازی نتایج چندین تحقیق را فراهم کرده و تصویری منسجم و قابل اعتماد از موضوع ارائه می‌دهد. از دل این تحلیل، ۲۱ مفهوم اصلی در قالب ۸ مقوله کلی شکل گرفته است. این مقوله‌ها شامل پیش‌بینی و پیشگیری از بیماری‌ها، مدیریت بیماری‌های مزمن، ساماندهی داروها، ایجاد محیط‌های نظارتی هوشمند در خانه، ارتباط مجازی با پزشک، ایجاد سیستم‌های کمکی در خودرو، مدیریت خدمات بهداشتی و پشتیبانی روانی هستند.

این موارد نشان می‌دهند که هوش مصنوعی تنها در یک حوزه محدود کاربرد ندارد و می‌تواند در جنبه‌های مختلف زندگی سالمندان نقش داشته باشد. نتایج پژوهش نشان می‌دهند که استفاده بهینه از هوش مصنوعی در مراقبت از سالمندان ضروری است. این فناوری در حال رشد و گسترش است و می‌تواند به نیازهای روزافزون این قشر پاسخ دهد. پژوهشگران تأکید کرده‌اند که برای بهره‌برداری بهتر از آن، باید راهبردهای کاربردی و برنامه‌ریزی دقیقی وجود داشته باشد تا از ظرفیت‌های این ابزار در ارتقای سلامت استفاده شود.

مجریان این پژوهش توضیح می‌دهند که الگوریتم‌های یادگیری ماشین قادرند داده‌های پزشکی سالمندان را تحلیل کنند و با شناسایی الگوهای غیرعادی، هشدارهای لازم را ارائه دهند. این به معنای تشخیص زودهنگام بیماری‌ها، مدیریت بهتر داروها و برنامه‌ریزی مناسب برای پیشگیری است. همچنین ربات‌های هوشمند می‌توانند به سالمندان در فعالیت‌های روزمره کمک کنند و اپلیکیشن‌های سلامت نیز امکان مدیریت شخصی وضعیت سلامتی را فراهم می‌کنند. پژوهشگران در انتها نیز تأکید کرده‌اند که توجه به امنیت اطلاعات، همکاری میان تیم‌های درمانی و توسعه ابزارهای آموزشی برای سالمندان از ضروریات این حوزه است. این یافته‌ها در «فصلنامه سالمند» وابسته به دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی منتشر شده‌اند که یکی از مجلات تخصصی در حوزه پژوهش‌های سالمندی در ایران است.