به گزارش پرتونیوز؛ به نقل از خبرگزاری تاس، میخائیل میشوستین روز جمعه ۱۲ بهمن ۱۴۰۳ در سخنانی در این نشست به محمدرضا عارف معاون اول رئیس‌جمهور که برای نخستین بار به صورت رسمی به نمایندگی از کشورمان در نشست‌های این اتحادیه به عنوان ناظر حضور یافته بود، خوشامد گفت. نخست‌وزیر روسیه گفت: روسیه علاقه مند به توسعه فرآیندهای ادغام دیگر کشورها در روند فعالیت اتحادیه اقتصادی اوراسیا است و پیوستن ایران به عنوان ناظر به این اتحادیه را تبریک می‌گوید. همچنین گفتنی‌ست که این اتحادیه روز جمعه در نشست شورای بین دولتی اوراسیا، گزارش وضعیت کلان اقتصادی در کشورهای عضو این اتحادیه و پیشنهادهایی برای توسعه اقتصادی پایدار را بررسی کرد.

بلوک اقتصادی با هدف توسعه بازارهای مشترک

مطلوب است تا عنوان بداریم که اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EAEU) به عنوان یک بلوک اقتصادی منطقه‌ای با ترکیب کشورهای روسیه، ارمنستان، بلاروس، قزاقستان و قرقیزستان، با هدف تقویت همکاری‌های اقتصادی و تجاری میان کشورهای عضو و ایجاد یک بازار مشترک برای کالاها، خدمات، سرمایه و نیروی کار، تأسیس شده است.

جمهوری اسلامی ایران در سال‌های اخیر به طور فزاینده‌ای تلاش کرده است تا روابط اقتصادی و تجاری خود را با کشورهای اوراسیا گسترش دهد و با توجه به تحولات ژئوپلیتیکی و اقتصادی در منطقه، عضویت ناظر در این اتحادیه را به‌دست آورد. این حضور می‌تواند اثرات زیادی را به‌ویژه در زمینه‌های اقتصادی، تجاری و صنعتی برای کشور به همراه داشته باشد و فرصت‌های جدیدی را در زمینه توسعه زیرساخت‌ها، تقویت تولید ناخالص داخلی، جذب سرمایه‌گذاری و گسترش روابط تجاری فراهم سازد. در این گزارش به بررسی این اثرات می‌پردازیم و همچنین به نتایج نشست اخیر اجلاس نخست‌وزیران اتحادیه اقتصادی اوراسیا اشاره خواهیم داشت.

تقویت روابط تجاری و اقتصادی ایران با کشورهای اوراسیا

حضور جمهوری اسلامی ایران در اتحادیه اقتصادی اوراسیا می‌تواند فرصتی بی‌نظیر برای تقویت روابط تجاری با کشورهای عضو این اتحادیه به‌ویژه روسیه، قزاقستان و ارمنستان ایجاد کند. این اتحادیه با جمعیتی بالغ بر ۱۸۰ میلیون نفر و تولید ناخالص داخلی نزدیک به ۴ تریلیون دلار، یک بازار جذاب برای صادرات کالاهای داخلی به شمار می‌آید.

بسیاری از کالاهای داخلی از جمله محصولات کشاورزی، نفت و گاز، پتروشیمی و محصولات صنعتی می‌توانند از این فرصت استفاده کنند و به این بازارها وارد شوند. در گذشته، به دلیل تحریم‌های بین‌المللی و محدودیت‌ها قادر به استفاده کامل از ظرفیت‌های اقتصادی کشورهای اوراسیا نبودیم اما عضویت رسمی در این اتحادیه می‌تواند بسیاری از این موانع را برطرف کرده و راه را برای افزایش صادرات و توسعه بازارهای جدید هموار سازد.

افزایش تولید ناخالص داخلی کشور

یکی از اثرات مستقیم و قابل توجه حضور در اتحادیه اقتصادی اوراسیا، افزایش تولید ناخالص داخلی کشور است. این امر از طریق گسترش روابط تجاری و اقتصادی با کشورهای عضو اتحادیه، بهبود صادرات غیرنفتی و  جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی ممکن است. به بیان دیگر با توجه به ظرفیت‌های بالای کشورهای عضو اوراسیا در زمینه‌های مختلف، می‌توان به‌طور قابل توجهی از این همکاری‌ها بهره‌مند شد.

به عنوان مثال، بازارهای قوی و پرجمعیت کشورهای این اتحادیه می‌توانند فرصتی مناسب برای صادرات محصولات داخلی ایجاد کنند، به ویژه در زمینه‌هایی مانند کشاورزی، فناوری‌های نوین، صنعت و پتروشیمی. این تعاملات می‌توانند به تقویت تولید ناخالص داخلی کشور کمک کرده و نرخ رشد اقتصادی را افزایش دهند. شایان ذکر است تا بگوییم که با توجه به تحلیل‌های اقتصادی، استفاده بهینه از فرصت‌های تجاری و اقتصادی موجود در اتحادیه اوراسیا می‌تواند به طور مستقیم باعث افزایش تولید ناخالص داخلی به میزان قابل توجهی شود.

به طور خاص، پیش‌بینی می‌شود که در صورت گسترش تجارت و افزایش سطح صادرات به کشورهای عضو اوراسیا، تولید ناخالص داخلی کشور ممکن است سالانه بین ۳ تا ۵ درصد افزایش یابد. این میزان افزایش می‌تواند تأثیر قابل توجهی در تقویت اقتصاد کشور و کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی داشته باشد.

جذب سرمایه‌گذاری خارجی و توسعه زیرساخت‌ها

یکی دیگر از اثرات اقتصادی مثبت حضور در اتحادیه اوراسیا، جذب سرمایه‌گذاری خارجی و توسعه زیرساخت‌های اقتصادی کشور است. کشورهای عضو اتحادیه اوراسیا دارای منابع مالی و فنی قابل توجهی هستند که می‌توانند در پروژه‌های مختلف اقتصادی و صنعتی مشارکت کنند.

این همکاری‌ها به‌ویژه در زمینه‌هایی مانند حمل‌ونقل، انرژی، فناوری اطلاعات و ارتباطات و ساخت زیرساخت‌های بزرگ می‌تواند کشور را به‌عنوان یک کانون مهم برای سرمایه‌گذاری‌های خارجی در منطقه تبدیل کند. مطلوب است تا عنوان بداریم که یکی از اولویت‌های اصلی جمهوری اسلامی ایران در تعامل با کشورهای اوراسیا، توسعه پروژه‌های زیرساختی به‌ویژه در بخش‌های حمل‌ونقل و انرژی است.

براین أساس می‌توان از این فرصت‌ها برای بهبود شبکه حمل‌ونقل جاده‌ای، ریلی، و هوایی استفاده کرد و به یک هاب ترانزیتی در منطقه اوراسیا تبدیل شد. گفتنی‌ست که این امر نه تنها به تقویت اقتصادی کشور کمک خواهد کرد، بلکه می‌تواند فرصت‌های شغلی جدیدی برای جوانان و متخصصان ایرانی ایجاد کند.

تقویت روابط سیاسی با کشورهای اوراسیا

حضور جمهوری اسلامی ایران در اتحادیه اقتصادی اوراسیا همچنین می‌تواند به تقویت روابط سیاسی با کشورهای عضو کمک کند. اتحادیه اوراسیا، علاوه بر جنبه‌های اقتصادی، به عنوان یک ائتلاف سیاسی نیز عمل می‌کند و می‌‌تواند همکاری‌های نزدیک‌تری میان اعضا رقم بزند و چالش‌های مشترک منطقه‌ای را تسهیل کند.

اجلاس نخست‌وزیران اتحادیه اقتصادی اوراسیا و حضور رسمی نماینده کشور

در نشست اخیر اجلاس نخست‌وزیران اتحادیه اقتصادی اوراسیا برای نخستین بار نماینده جمهوری اسلامی ایران به‌طور رسمی در این اجلاس حضور داشت. محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور که برای نخستین بار به صورت رسمی به نمایندگی از کشورمان در نشست‌های این اتحادیه به عنوان ناظر حضور یافت.

کارشناسان و آگاهان این حوزه براین باورند که حضور رسمی نماینده کشور در این اجلاس اهمیت زیادی دارد، زیرا این نشست فرصتی را فراهم می‌آورد تا جمهوری اسلامی ایران در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی کلیدی در سطح منطقه‌ای مشارکت اقتصادی هرچه‌تمام‌تر داشته باشد. گفتنی‌ست که در این اجلاس، موضوعات مختلفی از جمله تسهیل تجارت میان کشورهای عضو، توسعه همکاری‌های صنعتی، انرژی و فناوری‌های نوین مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

براین أساس نیز معاون اول رئیس‌جمهور روز جمعه در سخنانی در اجلاس نخست‌وزیران در آلماتی، کسب موقعیت ناظر جمهوری اسلامی ایران در اتحادیه اقتصادی اوراسیا را گامِ دیگری در راستای تعمیق روابط اقتصادیِ متقابل دانست و گفت: کسب موقعیت ناظر در این اتحادیه، نویدبخش حضوری موثر در فعالیت‌های این نهادِ مهم اقتصادی در این پهنه جغرافیایی خواهد بود. عارف پیش از این مهرماه ۱۴۰۳ و در پی دعوت اتحادیه اقتصادی اوراسیا از ایران به عنوان شریک ویژه در مجمع اقتصادی این اتحادیه که در ایروان پایتخت ارمنستان برگزار شد، شرکت و علاقه‌مندی کشورمان برای عضویت ناظر در این اتحادیه را اعلام کرده بود.

پیش از این جمهوری اسلامی ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا چهارم دی‌ماه ۱۴۰۲ در آیینی در سن‌پترزبورگ موافقتنامه تجارت آزاد امضا کردند. با اجرایی شدن این موافقت‌نامه،‌ طرفین تعرفه‌های گمرکی را برای ۸۷ درصد اقلام کالایی در مبادلات تجاری خود به صورت کامل حذف خواهند کرد.به گفته آندری اسلپنف وزیر تجارت اتحادیه اقتصادی اوراسیا، همه روندهای قانونی مورد نیاز برای اجرایی شدن این موافقت‌نامه در پنج کشور عضو این اتحادیه به پایان رسیده است.

گفتنی‌ست که نمایندگان مجلس شورای اسلامی دوم دی‌ماه ۱۴۰۳ با کلیات لایحه موافقتنامه تجارت آزاد بین جمهوری اسلامی ایران و اتحادیه اقتصادی اورآسیا و کشورهای عضو موافقت کردند. ۱۸ دی‌ماه ۱۴۰۳ نیز هیات عالی نظارت مجمع تشخیص مصلحت نظام، لایحه موافقتنامه تجارت آزاد میان ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا و کشورهای عضو را مغایر با سیاست‌های کلی ندانست.

پیش‌تر الکسی اوورچوک معاون نخست وزیر روسیه ضمن استقبال از عضویت ناظر ایران در اتحادیه اقتصادی اوراسیا گفته است: انتظار می‌رود که این قرارداد در سال جاری (۲۰۲۵) میلادی اجرایی شود. در همین حال، نخست‌وزیر ارمنستان روز جمعه ۱۲ بهمن‌ماه ۱۴۰۳ اعلام کرد:‌ ایروان از توسعه روابط ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا حمایت می‌کند. نیکول پاشینیان در کنفرانس مطبوعاتی در ایروان افزود: ما به توسعه و تعمیق روابط بین ایران و اتحادیه اوراسیا کمک کرده ایم و در حال کمک به آن هستیم.