به گزارش پرتونیوز؛ بافت‌های فرسوده شهری، مناطقی هستند که به دلیل قدمت بالا، ساخت‌وسازهای غیراستاندارد، و نبود زیرساخت‌های مدرن و ضروری، وضعیت زندگی مناسبی برای ساکنان خود فراهم نمی‌کنند. این مناطق معمولاً با مشکلاتی همچون فرسودگی ساختمان‌ها، محدودیت در دسترسی به خدمات و امکانات عمومی، خطرات طبیعی و غیرطبیعی، و کمبود فضای سبز روبه‌رو هستند.

از سوی دیگر، بافت‌های فرسوده به عنوان یک بخش مهم از پیکره شهری، می‌توانند نقش مهمی در توسعه پایدار شهرها ایفا کنند. این نقش می‌تواند از طریق نوسازی و بازسازی این مناطق، ضمن بهبود شرایط زندگی ساکنان، باعث ایجاد فرصت‌های جدید اقتصادی، اجتماعی و محیطی برای جامعه گردد.

در این راستا، تدوین بسته‌های سرمایه‌گذاری برای ایجاد تحرک و شتاب در فرآیند نوسازی بافت‌های فرسوده ضروری است چراکه  این بسته‌ها می‌توانند شامل اقدامات مالی، فنی و قانونی باشند که ضمن تسهیل فرآیند نوسازی، راهکارهای لازم برای جذب سرمایه‌گذاری و ارتقاء کیفیت زندگی ساکنان را فراهم آورند.

*اهداف تدوین بسته سرمایه‌گذاری دولت

بنا به گزارشات رسمی از ابتدای دولت چهاردهم، با هدف مولدسازی و ایجاد محرک توسعه در محلات هدف بازآفرینی شهری (بافت‌های فرسوده)، نسبت به تدوین بسته سرمایه‌گذاری و تعریف پروژه‌های شاخص و الگوی بازآفرینی در چندین شهر اقدام شد.

همچنین برای بافت‌های تاریخی و واجد ارزش، بسته سرمایه‌گذاری خاص این بافت‌ها نیز تدوین شده و شیوه‌های نوین از جمله رهن و اجاره ساختمان‌های تاریخی و واجد ارزش و بهره برداری مجدد در راستای ایجاد درآمد پایدار و محرک توسعه در این بسته گنجانده شده است.

پرداخت تسهیلات نوسازی مسکن از محل تبصره ۱۸ بودجه، افزایش ۲.۵ برابری بودجه شرکتی و جذب ۱۰۰ درصدی اعتبارات تملک دارایی‌ سرمایه‌ای نیز به عنوان مولفه‌های مهم در دستورکار قرارگرفت و دراین راستا کمیته مولدسازی نیژ شکل گرفت. شایان ذکر است تا بگوییم که تاکنون بیش از چهار جلسه با دعوت از استان‌ها برگزار شده است تا مشکلات مولدسازی در استان‌ها مورد بررسی قرار گیرد.

بنابراین به طورکل میتوان عنوان کرد که تدوین یک بسته سرمایه‌گذاری برای نوسازی بافت‌های فرسوده اهداف متعددی را دنبال می‌کند که می‌تواند به بهبود وضعیت اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی این مناطق و همچنین تسهیل فرآیند نوسازی کمک کند اما اهداف اصلی تدوین چنین بسته‌ای عبارتند از:

ارتقاء کیفیت زندگی ساکنان: بافت‌های فرسوده معمولاً از نظر کیفیت زندگی و بهداشت عمومی شرایط مناسبی ندارند. نوسازی این بافت‌ها به بهبود شرایط زندگی ساکنان کمک می‌کند و می‌تواند شامل ارتقای استانداردهای بهداشتی، بهبود شرایط مسکن، افزایش فضای سبز و بهبود دسترسی به خدمات عمومی نظیر حمل‌ونقل، آموزش و بهداشت باشد.

ایجاد فرصت‌های شغلی و اقتصادی: نوسازی بافت‌های فرسوده می‌تواند موجب رونق اقتصادی در این مناطق شود. این فرآیند می‌تواند فرصت‌های شغلی جدیدی برای ساکنان، کارگران ساختمانی، مهندسان و طراحان ایجاد کند. همچنین، بازسازی این مناطق می‌تواند به رونق بازار مسکن و بهبود وضعیت اقتصاد شهری کمک کند.

جذب سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی: یکی از مهم‌ترین اهداف تدوین بسته‌های سرمایه‌گذاری، جذب منابع مالی است. این بسته‌ها می‌توانند از طریق ارائه مشوق‌ها و تسهیلات مالی، سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی را به این حوزه جذب کنند. همچنین، با کاهش ریسک‌های موجود در نوسازی بافت‌های فرسوده، سرمایه‌گذاران را تشویق به سرمایه‌گذاری در این بخش کنند.

توسعه پایدار شهری: نوسازی بافت‌های فرسوده باید با رعایت اصول توسعه پایدار انجام شود. این بدین معنی است که نوسازی باید با حفظ محیط زیست، استفاده از فناوری‌های نوین در ساخت‌وساز، و رعایت استانداردهای جهانی در زمینه معماری و طراحی شهری انجام گیرد.

کاهش خطرات ناشی از حوادث طبیعی: بسیاری از بافت‌های فرسوده به دلیل استفاده از مصالح ضعیف و نادرست، در برابر زلزله، سیل، آتش‌سوزی و سایر بلایای طبیعی آسیب‌پذیر هستند. نوسازی این بافت‌ها می‌تواند به کاهش خطرات ناشی از این حوادث کمک کرده و ایمنی ساکنان را بهبود بخشد.

*مؤلفه‌های بسته سرمایه‌گذاری برای نوسازی بافت‌های فرسوده

برای دستیابی به اهداف ذکر شده، بسته‌های سرمایه‌گذاری دولت باید شامل مؤلفه‌ها و اقدامات مختلفی باشند که در تسهیل فرآیند نوسازی بافت‌های فرسوده و جذب سرمایه‌گذاری مؤثر باشند. برخی از این مؤلفه‌های موردنیاز دیگر عبارتند از:

حمایت مالی و تسهیلات بانکی: تأمین منابع مالی یکی از ارکان اصلی بسته سرمایه‌گذاری است. دولت می‌تواند از طریق ارائه وام‌های کم‌بهره، تسهیلات مالیاتی و یارانه‌های دولتی، هزینه‌های نوسازی بافت‌های فرسوده را کاهش دهد. علاوه بر این، فراهم کردن تسهیلات بانکی با شرایط مناسب برای مالکان و سرمایه‌گذاران می‌تواند انگیزه‌های بیشتری برای سرمایه‌گذاری در نوسازی ایجاد کند.

حمایت‌های قانونی و تسهیل فرآیندهای اداری: فرآیند صدور مجوزها، اجازه تغییرات کاربری و تراکم ساختمانی و سایر موانع قانونی می‌تواند یکی از بزرگترین مشکلات در نوسازی بافت‌های فرسوده باشد. بسته سرمایه‌گذاری باید شامل تسهیل فرآیندهای اداری و قانونی باشد تا از پیچیدگی‌های اداری کاسته شود و زمان لازم برای شروع پروژه‌های نوسازی کاهش یابد.

حمایت‌های فنی و مشاوره‌ای: ارائه مشاوره‌های فنی به سرمایه‌گذاران، توسعه‌دهندگان و مالکان بافت‌های فرسوده در زمینه طراحی، ساخت‌وساز و استفاده از مصالح نوین می‌تواند به افزایش کیفیت نوسازی کمک کند. دولت باید تسهیلاتی را برای ارتقاء سطح فنی پروژه‌های نوسازی ایجاد کند تا پروژه‌ها با کیفیت بالا و مطابق با استانداردهای جهانی انجام شوند.

ایجاد شراکت‌های عمومی-خصوصی (PPP): استفاده از مدل‌های شراکت عمومی و خصوصی (PPP) می‌تواند به جذب منابع مالی و فنی بخش خصوصی در پروژه‌های نوسازی کمک کند. این نوع شراکت‌ها به ویژه در پروژه‌های بزرگ و پیچیده با بازدهی طولانی‌مدت مفید است.

برنامه‌های آموزشی و توانمندسازی نیروی انسانی: نوسازی بافت‌های فرسوده به نیروهای متخصص و ماهر نیاز دارد. دولت باید برنامه‌های آموزشی و توانمندسازی را برای کارگران ساختمانی، مهندسان، و سایر افراد مرتبط با این حوزه برگزار کند. این برنامه‌ها می‌توانند شامل آموزش‌های مرتبط با استفاده از مصالح نوین، فناوری‌های سبز و استانداردهای ساختمان‌سازی پایدار باشند.

توسعه زیرساخت‌های شهری: نوسازی بافت‌های فرسوده نه تنها شامل بازسازی ساختمان‌ها، بلکه شامل بهبود زیرساخت‌های شهری مانند شبکه‌های آب و فاضلاب، برق، گاز، سیستم‌های حمل‌ونقل عمومی و فضای سبز نیز می‌شود. بسته سرمایه‌گذاری باید به توسعه این زیرساخت‌ها توجه ویژه‌ای داشته باشد تا نوسازی به طور کامل و جامع انجام گیرد.

*اهمیت نوسازی بافت‌های فرسوده

نوسازی بافت‌های فرسوده دارای اهمیت فراوانی در راستای بهبود کیفیت زندگی شهروندان و ارتقاء شرایط اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی است. برخی از جنبه‌های اهمیت نوسازی بافت‌های فرسوده عبارتند از:

افزایش ایمنی و کاهش آسیب‌پذیری در برابر حوادث طبیعی: بسیاری از ساختمان‌های موجود در بافت‌های فرسوده به دلیل استفاده از مصالح غیراستاندارد و نبود مقاومت کافی در برابر حوادث طبیعی، خطرات زیادی را برای ساکنان خود به همراه دارند. نوسازی این ساختمان‌ها با استفاده از مصالح مقاوم و فناوری‌های مدرن می‌تواند ایمنی ساکنان را به طور چشمگیری افزایش دهد.

بهبود کیفیت زندگی و دسترسی به خدمات: نوسازی بافت‌های فرسوده به ساکنان این مناطق امکان دسترسی به خدماتی چون برق، گاز، آب شرب، حمل‌ونقل عمومی و فضای سبز را فراهم می‌کند. همچنین، بهبود وضعیت مسکن، ایجاد محیط‌های سالم و افزایش فضای عمومی می‌تواند کیفیت زندگی ساکنان را ارتقا دهد.

جذب سرمایه‌گذاری و توسعه اقتصادی: نوسازی بافت‌های فرسوده به‌عنوان یک پروژه بزرگ، می‌تواند به جذب سرمایه‌گذاری‌های داخلی و خارجی کمک کند. همچنین، این پروژه‌ها می‌توانند موجب ایجاد فرصت‌های شغلی در صنعت ساخت‌وساز، تأمین مصالح، حمل‌ونقل، و سایر زمینه‌های مرتبط شوند.

حفظ هویت فرهنگی و تاریخی: بسیاری از بافت‌های فرسوده دارای ارزش‌های تاریخی و فرهنگی هستند که با نوسازی صحیح، می‌توان این ارزش‌ها را حفظ کرده و به‌عنوان جاذبه‌های گردشگری یا محله‌های فرهنگی مورد استفاده قرار داد.

کاهش ناهنجاری‌های اجتماعی و افزایش رفاه اجتماعی: نوسازی بافت‌های فرسوده می‌تواند به کاهش ناهنجاری‌های اجتماعی نظیر بیکاری و آسیب‌های اجتماعی کمک کند. با فراهم کردن شرایط بهتر زندگی، فرصت‌های شغلی و بهبود فضای اجتماعی، این مناطق می‌توانند به محله‌های امن‌تر و مطلوب‌تری برای زندگی تبدیل شوند.

*نتیجه‌گیری

نوسازی بافت‌های فرسوده، علاوه بر بهبود شرایط مسکن و زندگی ساکنان، نقش مهمی در توسعه پایدار شهری ایفا می‌کند. براین اساس تدوین و توسعه یک بسته سرمایه‌گذاری دولت درکنار اهداف نظارتی دولت برای کنترل بازار مسکن و نوسازی بافت‌های فرسوده، می‌تواند گامی اساسی در جهت توسعه اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی شهرها باشد. این بسته باید شامل حمایت‌های مالی، فنی و قانونی، تسهیل فرآیندهای اداری و جذب سرمایه‌گذاری‌های داخلی و خارجی باشد. با اجرای موفق این برنامه‌ها، می‌توان به نوسازی و بازسازی بافت‌های فرسوده سرعت بخشید و شهری با کیفیت زندگی بهتر، ایمن‌تر و پایدارتر برای ساکنان فراهم آورد.