به گزارش پرتونیوز؛ طبق آمارهای رسمی و غیررسمی، قیمت مسکن در ۱۰ سال گذشته رشد چشمگیری داشته است. به عنوان مثال در تهران، قیمت هر مترمربع مسکن به طور میانگین چندین برابر شده است و اجاره‌بها نیز همگام با قیمت مسکن افزایش یافته و بسیاری از خانواده‌ها را مجبور به مهاجرت به حاشیه شهرها کرده است. این روند به موجب عوامل مختلفی پدیدار گشته و تقویت شده است که در ادامه به برخی از آن‌ها می‌پردازیم.  در ابتدا ضرورت دارد بگوییم به موجب کاهش ارزش ریال، تورم اقتصادی، و کاهش درآمد واقعی خانوارها، قدرت خرید مسکن به شدت پایین آمده است به طوری که بسیاری از خانواده‌ها از مالکیت خانه محروم شده‌اند و به مستأجری روی آورده‌اند. از دیگر عوامل کاهش قدرت خرید و بازار نابه سامان مسکن ، افزایش اجاره‌بها در کلان‌شهرها می‌باشد‌. متاسفانه به موجب این روند مهاجرت اقشار کم‌درآمد به حاشیه شهرها شده است و مشکلات فراوانی را رقم زده است. شایان ذکر است که بگوییم این مسئله به رشد سکونتگاه‌های غیررسمی و معضلات اجتماعی و زیست‌محیطی نیز انجامیده است.

*عوامل موثر در بحران بازار مسکن

نخستین عامل تورم اقتصادی است؛تورم عمومی و کاهش ارزش پول ملی یکی از عوامل اصلی افزایش قیمت مسکن و اجاره‌بها است. عامل دیگر سیاست‌های ناکارآمد دولتی می‌باشد. متاسفانه سیاست‌های دولتی در زمینه تامین مسکن از جمله طرح‌هایی نظیر “مسکن مهر” و “طرح جهش تولید مسکن” به دلیل مشکلات اجرایی و عدم نظارت کافی، نتوانسته‌اند مشکل را به صورت پایدار حل کنند را به دلیل کندی در روند اجرا به گونه‌ای که می‌بایست مشکلات مردم را حل نکرده‌اند. سرمایه‌گذاری غیرمولد از دیگر موضوعات مطرح می‌باشد. درحقیقت مسکن به عنوان کالای سرمایه‌ای مورد توجه قرار گرفته و بسیاری از افراد و نهادها، سرمایه خود را به جای تولید در این بازار متمرکز کرده‌اند که چنین روندی صحیح نیست و می‌بایست با بسترسازی درست این رویه‌ اصلاح گردد و بازار مسکن به یک بازار مصرفی تبدیل گردد. کمبود عرضه از دیگر چالش‌های موجود در بازار مسکن است. به بیان دیگر سرعت پایین ساخت‌وساز و عرضه مسکن متناسب با رشد جمعیت و تقاضا، یکی دیگر از عوامل بحران است. همچنین نبود قوانین حمایتی کافی و فقدان قوانین موثر برای کنترل اجاره‌بها و حمایت از مستأجران، باعث افزایش فشار اقتصادی بر این قشر شده است.

*پیامدهای بحران مسکن

بحران مسکن پیامدهای کاهش رفاه اجتماعی را شامل می‌شود‌. برای مثال بخش قابل توجهی از درآمد خانوارها صرف پرداخت اجاره‌بها می‌شود که رفاه آنها را کاهش می‌دهد. همچنین به موجب بحران موجود در بازارمسکن افزایش نابرابری شکل گرفته و شکاف طبقاتی میان مالکان و مستأجران افزایش یافته و دسترسی به مسکن مناسب برای بسیاری دشوارتر شده است. مهاجرت و حاشیه‌نشینی از پیامدهای بحران مسکن است. به موجب این امر خانوارهای کم‌درآمد به مناطق حاشیه‌ای یا حتی شهرهای کوچک‌تر مهاجرت می‌کنند که این امر باعث افزایش مشکلات اجتماعی و امنیتی می‌شود.

*راهکارهای پیشنهادی برای کنترل بازار اجاره‌بها:

·      نظارت بر بازاراجازه: وضع قوانین جدی برای کنترل سقف اجاره‌بها و حمایت از مستأجران ضروری است.

·      افزایش عرضه مسکن: تسهیل شرایط ساخت‌وساز، ارائه تسهیلات مالی به سازندگان، و افزایش سرعت اجرای طرح‌های مسکن دولتی می‌تواند بخشی از تقاضا را پاسخ دهد.

·      مهار تورم: حل مشکل تورم و ثبات اقتصادی، کلید اصلی کنترل قیمت مسکن است.

·      تشویق سرمایه‌گذاری مولد:  ارائه مشوق‌های مالیاتی به افرادی که سرمایه خود را در تولید و ساخت مسکن به کار می‌گیرند.

·      توسعه حمل‌ونقل عمومی: گسترش شبکه حمل‌ونقل عمومی می‌تواند مناطق بیشتری را برای سکونت مناسب کند و از تمرکز در کلان‌شهرها بکاهد.

 *جمع‌بندی نهایی

معضل مسکن و اجاره‌بها در ایران به دلیل عوامل اقتصادی، اجتماعی، و سیاستی، یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های کنونی کشور است. برای حل این مشکل، نیاز به یک رویکرد جامع و پایدار وجود دارد که علاوه بر کنترل قیمت‌ها، توانایی اقتصادی خانوارها را افزایش داده و به توسعه متوازن شهرها کمک کند. گفتنی‌ست که بهبود بازار اجاره‌بها تأثیرات گسترده‌ای بر کاهش فقر، افزایش رفاه اجتماعی، و رشد اقتصادی دارد. اجرای سیاست‌های مؤثر در این زمینه می‌تواند تعادلی پایدار میان نیازهای مستأجران و مالکان ایجاد کرده و به شکل‌گیری جوامع پایدارتر و کاهش جابه‌جایی‌های ناخواسته کمک کند.