به گزارش پرتونیوز و به نقل از سازمان توسعه تجارت ایران، محمدرضا کریم‌زاده، مدیرکل دفتر محصولات دانش‌بنیان و خدمات فنی و مهندسی سازمان توسعه تجارت ایران با اشاره به بررسی پرونده‌های صادرکنندگان خدمات فنی و مهندسی به خارج از کشور، افزود: در چهار ماه ابتدای سال ۱۸ مورد گواهی صادرات خدمات فنی و مهندسی به خارج از کشور مصوب شد. همچنین از ابتدای سال تاکنون تعداد ۱۶ گواهی تمدید خروج موقت ماشین آلات به‌منظور پشتیبانی از صادرکنندگان خدمات فنی و مهندسی صادر شد.

این مقام مسئول ادامه‌داد: ارزش صادرات خدمات فنی و مهندسی بررسی شده در دوره یاد شده بیش از ۲۰۰ میلیون دلار است که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته از رشد ۱۸ درصدی حکایت دارد. به گفته مدیرکل دفتر محصولات دانش‌بنیان و خدمات فنی و مهندسی سازمان توسعه تجارت ایران، پروژه‌های اجرا شده مرتبط با حوزه‌های نفت و گاز، صنعت، خطوط انتقال انرژی، فناوری اطلاعات و ارتباطات و تکمیل خطوط آب و فاضلاب در حوزه کشورهای همسایه و آفریقایی بوده است.

کریم‌زاده با اشاره به پشتیبانی‌های انجام شده از صادرکنندگان خدمات فنی و مهندسی و سایر خدمات، افزود: با توجه به تصویب‌نامه اخیر هیات وزیران، شرکت‌های صادرکننده خدمات در کشورهایی که ضمانت‌نامه‌های دولتی برای شرکت در مناقصه‌ها مورد پذیرش باشد، می‌توانند نسبت به ارسال درخواست خود به سازمان توسعه تجارت ایران (دفتر محصولات دانش بنیان و خدمات فنی و مهندسی) اقدام کنند که پس از بررسی و تایید در کارگروه ماده ۱۹، ضمانت‌نامه دولتی توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی برای ارائه به کارفرمای خارجی صادر می‌شود.

وی به زیرمجموعه‌های صادرات خدمات کشور پرداخت و گفت: حوزه‌های خدمات فنی و مهندسی شامل بخش‌هایی چون گردشگری، گردشگری سلامت، صنایع خلاق، ترانزیت جاده‌ای، دریایی، ریلی و هوایی و همچنین دانش بنیان‌ها است که سال گذشته صادرات خدمات کشور به رقم ۱۵.۶ میلیارد دلار رسید.

رشد ۱۶۰ درصدی صادرات خدمات مهندسی در ۳ سال

براساس داده‌های گمرک ایران حجم صادرات خدمات فنی و مهندسی دارای قرارداد رسمی طی سال ۱۴۰۲ حدود ۱.۳ میلیارد دلار بوده است. صادرات ۱.۳ میلیارد دلاری خدمات فنی و مهندسی در سال ۱۴۰۱ دو برابر میانگین صادرات این بخش طی سالهای ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۹ بوده است. کارشناسان و فعالان اقتصادی براین باورند که صادرات خدمات فنی مهندسی در دنیا پیشتاز توسعه صادرات و توسعه اقتصاد است.

امروزه در دنیا رقابت‌های سنگینی برای صادرات خدمات فنی مهندسی صورت می‌گیرد و دراین راستا نیاز است تا بیش ازپیش برای تقویت این حوزه بسترسازی کرد. گفتنی‌ست که جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از کشور‌های پیشرفته در حوزه خدمات فنی مهندسی، در سال‌های اخیر پروژه‌های مهمی را به سرانجام رسانده و در همین راستا مهندسان نخبه کشورمان می‌توانند سهم بزرگی از پروژه‌های مختلف بین المللی بدارند و نقش پررنگی را ایفا کنند.

توافقات تجاری و توسعه روابط از مهم‌ترین بسترهای رونق صادرات خدمات و فنی است و کارشناسان این حوزه براین باورند که با شکل‌گیری این گونه توافقات، اعم از توافقات چندمنظوره، احداث پالایشگاه و میادین مشترک نفت و گازی، توافقات پروژه‌های مشترک حوزه عمرانی کشاورزی می‌توان ظرفیت موجود را تا چندین برابر توسعه بخشید.

لزوم شناسایی و رفع مشکلات صدور خدمات فنی و مهندسی

کمیسیون احداث و خدمات فنی و مهندسی اتاق ایران با محوریت بررسی مشکلات و راه‌حل‌های صدور خدمات این حوزه تاکنون نشست‌های متعددی را برگزار کرده است. رئیس کمیسیون خدمات فنی و مهندسی و احداث اتاق ایران رئیس کمیسیون خدمات فنی و مهندسی و احداث اتاق ایران تاکید داشته و به منظور مرتفع شدن این مشکلات اعلام آمادگی کرده است.

احمدی مطلق، مشاور کمیسیون احداث و خدمات فنی و مهندسی اتاق ایران نیز پیش‌تر دراین باره بیان داشت که موضوع شناسایی کشورهای هدف برای صدور خدمات فنی و مهندسی، ۵۴ کشور موردبررسی قرارگرفته‌اند و برای ۲۴ کشور پروپوزال تهیه‌شده است. در این بررسی، امکان‌سنجی‌های صدور خدمات فنی و مهندسی کشور صورت گرفته است و بر مبنای آن‌ها، شاخص‌ها و معیارهای حضور توانمند ایران در سایر کشورها تعیین‌شده‌اند.

مزیت‌های نسبی کشور، امکان رقابت با رقبای توانمند خارجی، تأمین مالی پروژه‌ها، استانداردها و گواهینامه‌های حرفه‌ای ازجمله شاخص‌هایی هستند که میزان موفقیت حضور در عرصه‌های بین‌المللی را تعیین می‌کند. کارشناسان و فعالان این حوزه براین باورند که اشتراکات فرهنگی و مذهبی و ریسک‌های اقتصادی کشورهای هدف از عوامل تعیین‌کننده در صدور خدمات فنی و مهندسی به شمار می‌رود و کشورهای حوزه آفریقا، از فرصت‌های مناسب صدور خدمات فنی و مهندسی کشور بالایی دراین میان برخوردار است.

ضرورت دارد هدف‌گذاری مناسبی برای ورود به این کشورها به‌ویژه کشورهای شرق آفریقا صورت گیرد چراکه این قاره به دلیل شرایط آب و هوایی و قرار گرفتن در خط استوا پتانسیل بالایی در تولیدات محصولات کشاورزی دارد. از این‌رو همزمان با صادرات ماشین آلات و تجهیزات کشاورزی و بذر، کود، سم، واکسن‌های دامی و دانش فنی مورد نیاز برای کشاورزی و دامپروری می‌توان با ایجاد صنایع تبدیلی کشاورزی در کشورهای این قاره، ارزش افزوده بیشتری را نصیب کشور کرد.

مزیت تجاری قاره آفریقا و امکان کشت فراسرزمینی

چندی پیش باغبان، مدیرکل دفتر آفریقای سازمان توسعه تجارت ایران اظهارداشت که ایران می‌تواند از ظرفیت‌های معادن و محصولات کشاورزی آفریقا بهره بگیرد و مبادرت به صادرات کالاها و خدمات فنی و مهندسی به این قاره کرد.وی با اشاره به کالاهای وارداتی ایران از آفریقا، تصریح کرد: محصولات کشاورزی و دامی تولیدشده در این قاره می‌تواند بخشی از نیازهای سبد پروتئین خانوارها از جمله گوشت قرمز و سفید و همچنین نیاز کشور به علوفه‌های دامی و دانه‌های روغنی را تأمین کند.این مقام مسؤول با تاکید بر فراهم بودن فضا برای کشت فراسرزمینی، افزود: با برخی کشورها تفاهم‌نامه های در این زمینه امضا شده است اما به نظر می‌رسد که قوانین و مقررات در این موضوع باید تسهیل‌گر و شفاف شوند.

به گفته وی؛ معادن، دیگر مزیت تجاری قاره آفریقا محسوب می‌شود در این قاره کلیه عناصر متنوع موجود در جدول مندلیف، به وفور یافت می‌شود؛ کشورهای این قاره دارنده ذخایر قابل توجهی از سنگ‌های قیمتی از جمله طلا و الماس هستند.مدیرکل دفتر آفریقای سازمان توسعه تجارت ایران با تاکید بر صادرات خدمات فنی و مهندسی، گفت: کشورهای آفریقایی اغلب در حال توسعه و یا کمتر توسعه یافته هستند؛ نرخ رشد در این کشورها به علت تعدد فعالیت‌های زیربنایی، بالاتر از میانگین جهانی است و این فرصتی مناسب برای حضور در اجرای انواع پروژه‌های زیرساختی و صادرات دانش فنی شرکت‌های فنی و مهندسی ایران و همچنین صادرات کالاها و مصالح ساختمانی است.

کلام پایانی؛ مزیت توسعه صادرات خدمات فنی و مهندسی

خدمات فنی و مهندسی یکی از ستون‌های اصلی توسعه اقتصادی کشورهاست و سهم عمده‌ای در مبادلات جهانی دارد زیرا از استانداردهای بین‌المللی و جهانی برخوردار است. از این رو می‌بایست همواره درصدد توسعه این امر خطیر در بستر توسعه روابط بین الملل بود. خوشبختانه طی سه سال گذشته بسترسازی خوبی برای تجارت و توافقات مشترک صورت گرفته که به باور کارشناسان و مسئولان زمینه ساز توسعه روابط هرچه تما‌تر و خدمات فنی و مهندسی است.

اگرچه در این فرآیند ظرفیت قاره آفریقا بیش از سایر نقاط به چشم می‌خورد اما نیروهای انسانی کشورمان و ظرفیت چشم‌گیر دانش‌بنیان‌ها، امکان صادرات خدمات فنی و مهندسی به نقاط مختلف دنیا را صادر خواهد کرد. توسعه صادرات خدمات فنی و مهندسی علاوه بر رونق تولید و خدمات یکی از تاثیرگذارترین عوامل توسعه کمی و کیفی صادرات و توسعه فناوری است و موجب شکل‌گیری ارزش افزوده قابل توجه برای کشور می‌شود.